Happy birthday, emoticons :-)

Hoera, hoera, de smiley wordt 25. Moeten we nu 🙂 of 😦 zijn?. Enerzijds zijn smileys of emoticons handige hulpmiddelen, anderzijds verarmen ze wel de schrijfkunst. Het hele verhaal lees je onderaan.

Een taalpurist ben ik niet. Ik herinner me enkele jaren geleden dat ik de uitdaging aanging om in smsjes en op MSN geen emoticons te gebruiken. Ik heb hoogstens enkele uren uitgehouden. Emoticons are part of our lives. Net als zinsdelen in het Engels, Frans of Duits (voor wie verder dan Kartoffel raakt).

In teksten die naam waardig gebruik ik geen emoticons. Dat past niet. In reacties op blogberichten, in smsjes en in informele mails wel. Internettaal is anders dan papiertaal. Maar een tekst/artikel/brief blijft dat: een tekst, artikel of brief. Geen emoticons daar.

Gelukkige verjaardag dus, beste smiley, maar verwacht niet dat in je teksten gebruik!

Emoticons vieren ~<:-)
Taalpuristen gruwen van emoticons omdat ze de geschreven taal zouden verarmen.

Tim Ricour

BRUSSEL – CLOSE-UP 🙂 EN 😦 ZIJN VIJFENTWINTIG JAAR OUD Een Amerikaanse computerwetenschapper bedacht de emoticons in 1982 om misverstanden in de geschreven taal te vermijden. De tekentjes zijn sindsdien niet meer weg te denken uit mails en sms’jes.
Van onze redacteur

Het begon met enkele informatici die op een discussieforum van de Carnegie Mellon University wat lachten met fysica-experimenten. Toen iemand een grapje maakte over een experiment met kwik in liften, namen enkele collega’s dat bericht serieus op. De grap ging de mist in, maar meteen ontstond een zwaarwichtige discussie over hoe je humor in een tekst zou kunnen aanduiden.

Eén iemand stelde voor om een * te tikken na grapjes, terwijl een ander # voorstelde. Een informaticus koos dan weer voor & omdat een ampersand er leuk uitziet, ‘als een jolige dikke man die buldert van het lachen.’ Scott Fahlmann was echter op het lumineuze idee gekomen om met enkele leestekens een gezicht na te bootsen. 🙂 kon volgens de computerwetenschapper na grappen geschreven worden, terwijl 😦 geschikt was om aan te geven wanneer iets serieus bedoeld was.

Fahlmanns suggestie, die hij deed op 19 september 1982, sloeg aan en binnen de kortste keren werden zijn emoticons – een samentrekking van ‘emotie’ en ‘icoon’ – ook op andere discussiefora gebruikt. Alleen zijn 😦 kreeg een andere betekenis en werd het symbool voor teleurstelling.

Dankzij de spectaculaire groei van het e-mail- en sms-verkeer werden de symbooltjes gemeengoed onder de internetgebruikers en groeiden ze uit tot een lingua franca. Alleen Japan doet niet mee (zie inzet). Intussen zijn de emoticons niet langer het monopolie van chattende tieners: ook volwassenen hebben de voordelen ervan ingezien. Uit een studie van de internetgigant Yahoo bij 40.000 gebruikers van zijn messenger-dienst, bleek dat net iets meer dan de helft van de chatters ouder was dan dertig. Zo’n 55 procent van hen gebruikte regelmatig de lachende of droevige gezichtjes.

De redenen voor het succes zijn divers. In e-mails en sms’jes willen mensen vaak snel aangeven hoe ze zich voelen of hoe ze over iets denken. Enkele leestekens na elkaar gaat daarvoor veel sneller dan een ganse zin. Maar emoticons kunnen de communicatie ook verbeteren, zegt de Gentse professor sociolinguïstiek Stef Slembrouck. ‘Van e-mail wordt vaak gezegd dat er op pragmatisch vlak een stuk informatie ontbreekt omdat een e-mailbericht alleen geschreven is. Je weet niet altijd hoe je een zin moet inschatten. Emoticons anticiperen op die mogelijke ambiguïteit en nemen ze weg.’

Puristen

Toch is niet iedereen zo blij met de populariteit van de emoticons. Sommige internetpuristen zijn bijvoorbeeld misnoegd omdat de combinaties van leestekens in chatprogramma’s en tekstverwerkers vaak automatisch worden omgezet in al dan niet bewegende gele gezichtjes. Ook Fahlmann betreurt die evolutie. ‘Ik denk dat dit het typische karakter van het origineel vernietigt’, schrijft hij op zijn website.

Maar ook taalpuristen gruwen van de her en der opduikende emoticons. Ze zouden de geschreven taal verarmen: in plaats van mooie zinnen te formuleren om hun gevoelens te uiten, nemen mensen nu hun toevlucht tot wat leestekens. Larie, vindt Slembrouck. ‘Dit is een voorbeeld van hoe leestekens op een bepaalde manier gecombineerd worden tot iets nieuws. Waarom zou dat een verarming zijn? Veel mensen hebben de neiging om alles wat niet in overeenstemming is met de gevestigde vormen van geletterdheid, als een verarming te beschouwen. Ik betwijfel de geldigheid van dat soort cultuurpessimisme.’

Ook de fervente gebruikers van emoticons laten het niet aan hun hart komen. De meest creatieve onder hen ontwikkelden al een arsenaal aan symbooltjes waarmee ze gevoelens, begrippen en personen omschrijven. Op verschillende websites staan al heuse woordlijsten van emoticons, de ene nog ingewikkelder dan de andere. Alleen bemoeilijken die de communicatie veeleer dan ze makkelijker te maken. Fahlmann zegt dan ook zich voornamelijk te beperken tot de twee originelen en het ironische ;-).

http://www.cs.cmu.edu/~sef/

Jan Debackere

Aziaten lachen met de ogen

De Japanse wetenschapper Masaki Yuki had tijdens chatsessies met Amerikanen problemen met wat ze schreven omdat hij niets van hun emoticons begreep. Niet alleen omdat Japanners een andere leesrichting hebben, maar ook omdat ze compleet andere emoticons gebruiken.
Een lachend emoticon in Japan is bijvoorbeeld (^_^), terwijl een verdrietig gezicht er afgebeeld wordt als (;_;), met huilende ogen dus, in plaats van met een neerhangende lip zoals hier.

Het verschil is niet toevallig en wordt niet alleen door de verschillende leesrichting veroorzaakt. Samen met enkele collega’s onderzocht Yuki hoe westerlingen en Aziaten de gemoedstoestand van hun gesprekspartner proberen in te schatten.

Uit experimenten bij studenten met gemanipuleerde foto’s en met emoticons bleek dat Japanners veel meer op de ogen letten om te achterhalen hoe iemand zich voelt. De Amerikaanse studenten daarentegen keken in de eerste plaats naar de mond.

Vandaar dat de Japanse emoticons veel vaker met de ogen spelen, terwijl we hier vaker met de mond variëren. (dbj)

(dbj)

Woordenlijst

🙂 glimlach

😀 dolle pret

;-)met een knipoog

😦 verdriet

:-E teleurgesteld

:-/ twijfel

:@ kwaad

:-+ ziek

:-{ bang

:’-) ik huil van geluk

:-0 verwondering

😡 kusje

O 🙂 je bent een engel

~ 🙂 baby’tje

:-X mijn lippen zijn verzegeld

{lt}]:-b gelukkige verjaardag

@:-) naar de kapper geweest

😎 bril

B-) zonnebril

~<:-) feest

<+|:-)>>> Sinterklaas

^():-) Zwarte Piet

*<:-)>> Kerstman

|-O snurken

:-<) hond

:× Nijntje

http://www.smstaal.nl

Advertenties

2 reacties

Opgeslagen onder Computertaal, Emoticon, Internet, PC, Smiley, Taal

2 Reacties op “Happy birthday, emoticons :-)

  1. Pingback: 25 jaar Smiley :-) « Ecce Homo

  2. ingrid redig

    Wat betreft het gebruik van emoticons: enerzijds vind ik dit grappig en lijkt het mij communicatie leuker te maken, anderzijds moet je natuurlijk toegeven dat ze taalgebruik simplifiëren en woord vervangen door picturaal symbool. Het zou eventueel een begin kunnen zijn van een wat meer primitieve communicatievorm. Denk aan de wandtekening in de holen van de mensen, toen ze nog geen taal rijk waren…

    Maar nog een keer: ik vind emoticons best te pruimen en laat ze maar komen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s